Geðveikt kaffihús verður haldið laugardaginn 1. maí frá kl. 13:00 til 17:00 í
kjallara Hins hússin, Pósthússtræti 3-5.

Á boðstólum verður klikkað kaffi og mergjað meðlæti í boði Hugarafls.

Fullt af skemmtilegum uppákomum.
Dr. Love mun bjóða upp á geðgreiningu í tilefni dagsins.
Lofandi listamenn.
Hlökkum til að sjá sem flesta. Allir velkomnir.
www.hugarafl.is

Að læknast af geðröskun

Hugarafl í samstarfi við Háskólann í Reykjavík stendur fyrir opnu málþingi laugardaginn 15. maí 2010 kl.13.00-16:00 í Bellatrix salnum í húsnæði skólans í Nauthólsvík.

Frummælandi á málþinginu verður Dr. Daniel Fisher geðlæknir við Riverside geðheilsumiðstöðina í Wakefield, Massachusetts. Erindið verður flutt á ensku en samhliða verður reynt að varpa upp á íslensku helstu atriðum þess.

Daniel, eða Dan eins og hann kýs að kalla sig, náði bata af geðklofa. Áður en hann varð geðlæknir lagðist hann nokkrum sinnum inn á geðsjúkrahús. Hann er einn fárra geðlækna í Bandaríkjunum sem ræðir opinberlega um hvernig honum batnaði af geðsjúkdómi sínum og er fyrirmynd fyrir aðra sem berjast við að ná sér. Hefur hann helgað líf sitt því að eyða goðsögninni um að ekki sé hægt að ná sér af geðröskunum. Bati hans og starf á þessu sviði urðu til þess að hann var valinn í nefnd Hvíta hússins um geðheilsu.

Dagskrá málþingsins:

13:00-13:15 Auður Axelsdóttir, forstöðumaður Geðheilsa-eftirfylgd og Hugaraflsfélagi: ”Aldrei að segja aldrei”

13:15-13:30 Dr. Steindór J. Erlingsson vísindasagnfræðingur og Hugaraflsfélagi:

”Eiga geðlæknisfræði og trúarbrögð eitthvað sameiginlegt?”

13:30-14:30 Dr. Daniel Fisher geðlæknir:

“The importance of consumer/users gaining their voice locally and nationally to recover their life“ (“Mikilvægi þess fyrir bata notenda að rödd þeirra heyrist í nærumhverfinu og á landsvísu”)

14:30-14.45 Kaffihlé

14:45-16:00 Fyrirspurnir

Fundarstjóri: Hrannar Jónsson Hugarafli

Aðgangur að málþinginu er ókeypis og öllum opinn en þátttakendur eru beðnir um að tilkynna þátttöku sína til hugarafl@hugarafl.is.

Um Daniel Fisher

Menntun og starfsferill

Daniel er með B.A. gráðu frá Princeton háskóla, lauk doktorsprófi í lífefnafræði frá Wisconsin háskóla og læknanámi frá George Washington háskóla. Hann sérhæfði sig og fékk starfsréttindi í geðlækningum við Harvard læknaskólann. Í dag er hann framkvæmdarstjóri National Empowerment Center (sjá heimasíðu miðstöðvarinnar á http://power2u.org) og er starfandi geðlæknir við Riverside göngudeildina í Wakefield í Massachusetts.

Fyrirlesari, kennari og fræðimaður

Daniel ferðast um öll Bandaríkin og víða um heim til þess að halda námskeið og fyrirlestra, kenna og skipuleggja ráðstefnur fyrir notendur geðheilbrigðiskerfisins, þá sem hafa náð bata, aðstandendur og fagaðila í geðheilbrigðisgeiranum. Markmið hans er að tala fyrir bata með notkun valdeflingaraðferða fyrir fólk sem hefur verið stimplað með geðraskanir. Hann hefur komið fram í ótal útvarps- og sjónvarpsþáttum, þ.á.m. CNN Special Report. Að auki er hann fræðimaður sem hefur rannsakað taugaboðefni við bandarísku geðheilbrigðisstofnunina (National Institute of Mental Health) og hvernig fólki batnar af geðsjúkdómum. Með Laurie Ahern þróaði hann Valdeflingarlíkanið og PACE batamódelið (Personal Assistance in Community Existence) sem gengur út á persónulegan stuðning úti í samfélaginu. Hann hefur hlotið ýmsar viðurkenningar fyrir starf sitt, t.a.m. verðlaun Clifford Beers geðheilbrigðissamtakanna og Bazelon miðstövar um lagaráðgjöf.

Höfundur

Dan hefur skrifað fjölda greina í fagtímaritum, svo sem „Hospital and Community Psychiatry“ og „Psychosocial Rehabilitation Journal“ og kafla í ýmsum bókum. Hann hefur auk þess gert mynd um mikilvæga þætti í bata, „Notendur sem þjónustuaðilar“ og bækling, „Bati er fyrir alla“, um sama efni.

Þegar þessar staðreyndir eru hafðar í huga er viss kaldhæðni falin í því að einn af höfundum skilgreiningarinnar á ADHD, bandaríski geðlæknirinn Allen Frances, viðurkenndi nýlega að hún hefði stuðlað að „fölskum faraldri“. Frances segir ADHD-netið hafa of þrönga möskva. Það hafi „fangað marga sjúklinga sem hefði líklega vegnað mun betur utan geðheilbrigðiskerfisins“.

Í grein Helgu, Matthíasar og félaga kemur fram að við eigum heimsmet í ávísun þunglyndislyfja til barna og unglinga, þó að eitthvað hafi dregið úr notkun þeirra á undanförnum árum. Lækkunin skýrist e.t.v. að hluta með vaxandi ávísun örvandi lyfja. Aukin ávísun geðrofslyfja er einnig áhyggjuefni, en hún er margfalt meiri hér en annars staðar í Evrópu. Eins og bent er á í greininni er þetta varasöm þróun vegna alvarlegra aukaverkana geðrofslyfja. Til að bæta gráu ofan á svart þá reyndu framleiðendur a.m.k. sumra geðrofslyfja (Seroquel og Zyprexa) að halda upplýsingum um aukaverkanir eins og þyngdaraukningu og sykursýki leyndum fyrir læknum og almenningi. Innanhússkjöl hafa leitt þetta í ljós.

Hver er ástæðan fyrir þessari miklu ávísun geðlyfja til barna og unglinga hér á landi? Höfundar greinarinnar veltu upp nokkrum mögulegum skýringum. Sú sem mér þykir áhugaverðust eru möguleg áhrif frá Bandaríkjunum, en eins og þau benda á sækja margir íslenskir læknar þjálfun og endurmenntun þangað. Mikil geðlyfjaávísun í Bandaríkjunum endurspeglar ofurtrú á mátt lyfjanna og síauknar vinsældir líffræðilegra skýringa á orsökum geðraskana. Árið 2005 varaði formaður Bandarísku geðlæknasamtakanna félagsmenn sína við þessari þróun þegar hann kvartaði undan því að geðlæknar hefðu leyft líf-, sál- og félagsfræðilegum skilningi á geðröskunum „að umbreytast í líf-, líf- og líffræðimódel“.

Breski barna- og unglingageðlæknirinn Sami Timimi gerir þessa ofurtrú á líffræðilegar skýringar á geðröskunum að umtalsefni í kafla sem birtist í bókinni Liberatory Psychiatry (2008). Timimi segir líffræðilegu þröngsýnina byrgja okkur sýn á félags- og sálfræðilega þætti sem eru ekki síður undirrót geðraskana. Það sem verra er þá flytur hún ábyrgðina frá samfélaginu yfir á einstaklinginn. Í ljósi þess að fyrir hverja stúlku sem greinist með geðröskun á fyrsta og miðstigi í grunnskóla eru 3-4 strákar, spyr hann hvort sé líklegra að „strákarnir séu líffræðilega veikari eða fatlaðir á einhvern hátt, eða að við séum farin að líta á atferli stráka alvarlegri augum en stúlkna“. Timimi hallast að síðari skýringunni og rekur þessa þróun aðallega til breytinga á samfélagsgerðinni undanfarna áratugi sem sé ungum drengjum mjög í óhag. Ekki má heldur gleyma þætti ófullkomins greiningakerfis, hvort sem um er að ræða ADHD, þunglyndi eða aðrar raskanir.

Nú er kominn tími til að læknar og stjórnvöld horfi upp úr pilluglasinu. Kanna þarf hvort það sé eitthvað í samfélagsgerðinni og skólunum sem gerir það að verkum að sumum börnum og unglingum líður illa og eru greind með geðraskanir. Þetta felur í sér spurninguna um hvort við séum í einhverjum tilfellum að gera félagsleg vandamál að læknisfræðilegum. Er það t.d. tilfellið hér á landi, eins og í Bandaríkjunum, að börn frá efnalitlum fjölskyldum séu líklegri til þess að vera sett á geðrofslyf? Lyfin nýtast auðvitað sumum einstaklingum. En í ljósi þess hve varasöm sum þeirra lyfja sem börn og unglingar neyta eru þarf að mínu mati að huga að öðrum leiðum áður en gripið er til lyfjaávísana. Ef við horfum sérstaklega á ADHD gæti þetta reynst vandkvæðum bundið. Fjöldi þeirra vísindagreina þar sem áhersla er lögð á lyfjameðferð yfirgæfnir þær sem leggja áherslu á atferlismeðferðir (10:1) eða kennslufræðilegar nálganir (7:1). Ég tel hins vegar mjög mikilvægt að við afsölum okkur Evrópumetinu í ávísun geðlyfja til barna og unglinga. Langtímahagsmunir a.m.k. sumra þeirra sem neyta lyfjanna kalla á það.