Þunglynd- Alheimsvandi var yfirskrift Alþjóða geðheilbrigðisdagsins 10. október 2012.
Þunglyndi er einn þyngsti og dýrasti sjúkdómurinn á heimsvísu, jafnt í þróuðum ríkjum sem í þróunarlöndum, vegna minnkaðra lífsgæða og glataðra vinnudaga. Á alþjóðageðheilbrigðisdaginn 10. október 2012 vekjum við athygli á því um heim allan að þunglyndi er sjúkdómur sem hægt er að meðhöndla og unnt er að ná bata.
Fleiri en 350 milljónir manna á öllum aldri, og í öllum samfélögum, eru þunglyndir. Þrátt fyrir að til séu gagnlegar meðferðir við þunglyndi er aðgengi að meðferð vandamál í flestu ríkjum og í sumum þróunarríkjum fá færri en 10% þunglyndra viðeigandi meðferð. Efnahagskreppan sem ríður yfir heiminn með tilheyrandi atvinnuleysi, auknum skuldum og auknu óöryggi hefur enn aukið á vandann.
Talið er að um 12-15 þúsund Íslendingar séu þunglyndir á hverjum tíma. Þótt þunglyndi sé svo algengt, gera margir sér litla grein fyrir eðli sjúkdómsins eða misskilur birtingamyndir hans. Þunglyndi er ekki merki um dugleysi, ekki fremur en sykursýki eða of hár blóðþrýstingur.
Þunglyndi hefur margvísleg einkenni, sem öll hafa í för með sér að draga úr lífsgleði og framtaki og draga úr þreki einstaklings til að sinna daglegum skyldum, rækta fjölskyldu og vini. Ef þunglyndið greinist ekki leiðir það til þjáninga og viðvarandi röskunar á starfsgetu og lífsnautn. Þegar verst lætur getur þunglyndið stefnt lífi fólks í óefni, jafnvel sjálfsvígshættu. Því er mikilvægt að opna augun fyrir einkennum sjúkdómsins. [1]
Á alþjóðageðheilbrigðisdaginn 2012 verða stjórnvöld og almenningur um heim allan hvött til þess að ræða um þunglyndi sem útbreiddan sjúkdóm sem hefur áhrif á einstaklinga, fjölskyldur þeirra og samferðafólk, og gera sér grein fyrir aðstoð sé fyrir hendi. Við ættum öll að vera meðvituð um fyrstu merki um þunglyndi – það getur haft áhrif á alla, bæði unga sem aldna.
Það er mismunandi milli svæða í heiminum hverjir eru í sérstakri áhættu á að fá þunglyndi. Um allan
heim eru þó nokkrir áhættuþættir sem gera suma líklegri til þess að verða þunglyndir en aðra:
- Kyn, konur reynast tvisvar til þrisvar sinnum líklegri til þess að verða þunglyndar heldur en karlar.
- 2. Efnahagslegur ójöfnuður, það er að segja fátækt
- Félagslegur ójöfnuður svo sem lágt menntunarstig
- Erfðir, ef einhver nákominn er þunglyndur ertu tvisvar til þrisvar sinnum líklegri til að þróa með þér þunglyndi einhvern tímann á ævinni.
- Ofbeldi
- Sambandsslit eða hjónaskilnaður, en það á sérstaklega við um karlmenn
- Önnur langvarandi veikindi
Nokkrir fróðleiksmolar um þunglyndi:
- Þunglyndi er einn þyngsti og dýrasti sjúkdómurinn á heimsvísu, jafnt í háþróuðum löndum sem í þróunarlöndum.
- Þunglyndi er algengur sjúkdómur; 15-25% einstaklinga geta búist við því að verða þunglyndir einhvern tíma á ævinni.
- Þunglyndi byrjar snemma á ævinni, mjög oft á bilinu 18-30 ára.
- Þunglyndi tengist mjög oft kvíðaröskunum og áfengissýki.
- Þunglyndi fylgir oft langvinnum líkamlegum sjúkdómum.
- Þunglyndi birtist stundum sem safn líkamlegra einkenna.
- Þunglyndi er oft flókið í greiningu, ekki síst vegna þess að einstaklingurinn sjálfur áttar sig oft ekki á því að vanlíðan hans/hennar og andlegt og líkamlegt þróttleysi geti verið af völdum þunglyndis.
- Þegar vandað er til greiningar og meðferðar er árangur ekki minni en við aðra algenga sjúkdóma.
Allar upplýsingar sem birtast hér eru frá alþjóðaherferð World Federation for Mental Health og af vef Landlæknisembættisins (2012): Þjóð gegn þunglyndi. Sjá hér: http://www.landlaeknir.is/heilsa-og-lidan/verkefni/item16380/%C3%BEjod_gegn_%C3%BEunglyndi.
[1] Landlæknisembættið (2012). Þjóð gegn þunglyndi. Sjá hér:
http://www.landlaeknir.is/heilsa-og-lidan/verkefni/item16380/%C3%BEjod_gegn_%C3%BEunglyndi.